Tiyatro Terimleri Sözlüğü

                                                   

https://onedio.com/haber/tiyatro-varsa-ben-varim-turk-kadini-ve-tiyatrosu-nun-en-guclu-sesi-afife-jale-824451

                                          Tiyatro Terimleri Sözlüğü

Tiyatro sanatının hem sahne üstü uygulamalarında hem de metin yazımında kullanılan temel terimleri, pratik bir rehber olması amacıyla aşağıda derledim:

1. Sahne ve Mekân Terimleri

• Mizansen (Mis en scène): Oyunun metninin sahneye uyarlanması; oyuncuların sahne üzerindeki yerleşimi, hareket düzeni, dekor ve ışıkla olan ilişkisinin yönetmen tarafından planlanmasıdır.
• Reji (Regie): Yönetmenin çalışması, sahneleme anlayışı ve oyunun bütünü üzerindeki yönetim sürecidir.
• Kulis: Sahnenin arkasında, oyuncuların sahneye çıkmadan önce hazırlandığı, dekorların ve kostümlerin saklandığı arka alandır.
• Suflör: Unutulan replikleri seyirciye hissettirmeden, kulisten veya sahne arkasından oyunculara fısıltıyla aktaran görevlidir.
• Proscenyum (Çerçeve Sahne): Seyirci ile sahneyi birbirinden ayıran, çerçevenin (perdenin) bulunduğu mimari bölümdür.

 

2. Oyunculuk ve Anlatım Terimleri

• Mimik: Duygu ve düşüncelerin yüz kasları, gözler ve kaşlar yardımıyla fiziksel olarak ifade edilmesidir.

 

• Jest: Konuşma sırasında el, kol, baş veya bedenin tamamıyla yapılan hareketlerdir.
• Tirat: Oyunculardan birinin sahnede uzun soluklu, kesintisiz yaptığı konuşmadır.
• Monolog: Sahnede tek başına kalan bir karakterin, iç sesini veya düşüncelerini seyirciye doğrudan yüksek sesle aktarmasıdır.
• Diyalog: İki veya daha fazla karakter arasında geçen karşılıklı konuşma alışverişidir.
• Doğaçlama (İaçaç-Improvisation): Belirli bir yazılı metne bağlı kalmaksızın, anlık yaratıcılıkla sahnelenen oyun türü veya oyun içi andır.

3. Dramatik Yapı ve Tür Terimleri

• Perde: Bir tiyatro oyununun en büyük yapısal bölümlerindendir. (Örn: İki perdeli bir oyun).
• Katarsis (Arınma): İzleyicinin tragedyadaki acıma ve korku duygularını yaşayarak ruhsal bir rahatlama ve arınma yaşaması durumudur.
• Tragedya (Trajedi): İnsanlığın acıklı, hüzünlü ve ciddi yanlarını ele alan, genellikle soylu karakterlerin başından geçen felaketleri konu alan tiyatro türüdür.
• Komedi: İnsanların ve toplumun gülünç, aksak yönlerini ele alarak seyirciyi güldürmeyi ve düşündürmeyi amaçlayan türdür.
• Dram: Hayatın hem gülünç hem de acıklı yönlerini hayatın gerçekliğine uygun olarak harmanlayan tiyatro türüdür.