Senaryo Yazımı_ 13

  

biyografiler.com/kimdir/david-fincher

Senaryo yazımı kursumuzun 13. dersine başlayalım.

Önceki dersimizde beat (dramatik vuruş) kavramını öğrendik. Bir sahnenin içinde birden fazla beat bulunabileceğini gördük. Bugün ise senaryonun temel yapı taşlarından biri olan sahneyi ele alacağız.

                         DERS 13 — SAHNE NEDİR?

Alquiler y Producción Audiovisual Medellin | Filmcom Studios

filmcomstudios.com

1. Sahne nedir?

Sahne, senaryoda belirli bir zamanda ve mekânda gerçekleşen, kendi içinde dramatik bir anlam ve bütünlük taşıyan olay veya olaylar dizisidir.

Daha sade söyleyelim:

Sahne, karakterlerin belirli bir amaç doğrultusunda bir şeyler yaptığı, bir çatışmayla karşılaştığı ve sonunda bir değişimin yaşandığı dramatik bir birimdir.

Örneğin:

Bir öğretmen, okul müdürünün odasına girer. Bir öğrencinin başka bir okula nakledilmesini önlemek istemektedir. Müdür ise okulun kurallarını gerekçe göstererek bu isteğe karşı çıkar. Öğretmen, öğrencinin durumunu anlatarak müdürü ikna etmeye çalışır.

Bu olay bir sahne oluşturabilir.

Sahnenin başlangıcında öğretmenin bir amacı vardır. Sahne boyunca çatışma yaşanır. Sahnenin sonunda müdürün düşüncesi değişebilir veya öğretmen istediğini elde edemeyebilir.

Her iki durumda da sahne dramatik bir işlev görür.

2. Sahnenin amacı

Bir senaryodaki her sahnenin bir amacı olmalıdır.

Sahne şu işlevlerden birini veya birkaçını yerine getirebilir:

1.   Hikâyeyi ilerletmek: Yeni bir olay meydana getirir.

2.   Karakteri tanıtmak: Karakterin kişiliğini, değerlerini ve davranışlarını gösterir.

3.   Çatışma yaratmak: Karakterin karşısına engel çıkarır.

4.   Bilgi vermek: Seyircinin hikâyeyi anlamasını sağlayacak yeni bilgiler sunar.

5.   Duygu oluşturmak: Sevinç, üzüntü, korku, merak veya umut uyandırır.

6.   İlişkileri geliştirmek: Karakterler arasındaki yakınlığı veya uzaklığı değiştirir.

7.   Beklenti yaratmak: Seyircinin bundan sonra ne olacağını merak etmesini sağlar.

Bir sahne birden fazla amaca hizmet edebilir. Önemli olan, hikâyeye bir katkıda bulunmasıdır.

Temel ilke: Bir sahneyi çıkardığımızda hikâyede, karakterde veya seyircinin anlayışında hiçbir şey değişmiyorsa o sahnenin gerekliliğini sorgulamalıyız.

3. Bir sahne ne zaman başlar, ne zaman biter?

Bir sahne yalnızca bir karakterin bir mekâna girmesiyle başlayıp oradan çıkmasıyla bitmez.

Sahne, dramatik olayın başladığı yerde başlar; o sahnenin işlevi tamamlandığında veya yeni bir dramatik aşamaya geçildiğinde biter.

Örneğin:

• Sabahattin, çalışma odasında eski bir mektup bulur.
• Mektubu okumaya başlar.
• Mektuptaki bir cümle geçmişte yaşadığı bir olayı hatırlamasına neden olur.
• Mektubu göğsüne bastırır ve bir süre sessiz kalır.

Bu sahne, mektubun bulunmasıyla başlayabilir. Mektubun Sabahattin üzerindeki duygusal etkisinin ortaya çıkmasıyla bitebilir.

Burada önemli olan, fiziksel hareketten çok dramatik anlamdır.

4. Sahne hedefi

Her sahnede karakterlerden en az birinin ulaşmak istediği bir hedef bulunması, sahneyi daha canlı hâle getirir.

Sahne hedefi şu soruya cevap verir:

Karakter bu sahnede ne elde etmek, neyi değiştirmek veya neyi engellemek istiyor?

Örnekler:

Karakter	Sahne hedefi
Öğretmen	Öğrencisini okulda tutmak
Baba	Oğlunu bir tehlikeden korumak
Emekli öğretmen	Eski bir dostuyla görüşmek
Genç	Ailesinden izin almak
Yönetici	Çalışanını ikna etmek

Sahne hedefi ile hikâyenin genel hedefi aynı şey değildir.

Örneğin Chris'in genel hedefi ekonomik güvenceye ulaşmaktır. Fakat belirli bir sahnedeki hedefi, oğluna kalacakları güvenli bir yer bulmak olabilir.

5. Sahnedeki çatışma

Çatışma, karakterin hedefine ulaşmasını zorlaştıran engel veya karşıt güçtür.

Çatışma mutlaka kavga veya tartışma şeklinde ortaya çıkmaz.

Dört temel çatışma biçimini hatırlayalım:

• Kişi – kişi: İki karakterin istekleri birbirine karşıdır.
• Kişi – kendi iç dünyası: Karakter karar vermekte zorlanır.
• Kişi – toplum: Karakter toplumsal kurallarla veya önyargılarla karşılaşır.
• Kişi – doğa/koşullar: Hava, zaman, yoksulluk veya fiziksel şartlar engel oluşturur.

Örneğin Sabahattin eski bir mektubu okumak istemektedir. Ancak mektubu okudukça duygusal olarak zorlanır. Burada dışarıdan görülen bir kavga yoktur; fakat karakterin kendi iç dünyasında bir çatışma vardır.

6. Sahne içindeki değişim

İyi bir sahnede başlangıç ile bitiş arasında anlamlı bir değişim bulunur.

Bu değişim şu alanlarda olabilir:

• Bilgi: Karakter yeni bir şey öğrenir.
• Duygu: Korku yerini umuda bırakır.
• İlişki: İki kişi birbirine yaklaşır veya uzaklaşır.
• Karar: Karakter yeni bir karar verir.
• Güç dengesi: Bir karakter üstün durumdan dezavantajlı duruma düşer.
• Beklenti: Seyircinin olaylara bakışı değişir.

Örneğin:

Bir baba sahneye oğlunun kendisini anlamadığını düşünerek başlar. Konuşmanın sonunda oğlunun da bazı kaygılar taşıdığını fark eder.

Sahne sonunda babanın oğluna bakışı değişmiştir.

Değişim yoksa sahnenin dramatik gücü zayıflayabilir.

7. Sahneye geç girme, erken çıkma

Bu, senaryo yazımının en önemli tekniklerinden biridir.

Al Pacino Was Almost Fired Two Weeks Into Filming The Godfather

slashfilm.com

A. Sahneye geç girme

Bir sahneyi, olayın gereksiz hazırlıklarını göstermeden, dramatik açıdan ilgi çekici noktaya yakın bir yerde başlatmaktır.

Örneğin:

Gereksiz yere uzatılmış başlangıç:

Sabahattin evinden çıkar. Merdivenlerden iner. Apartman kapısını açar. Sokağa çıkar. Bir süre yürür. Okulun kapısına gelir. İçeri girer. Müdürün odasına gider.

Daha etkili başlangıç:

İÇ – OKUL MÜDÜRÜ ODASI – GÜNDÜZ

MÜDÜR
Bu öğrencinin okulda kalmasını istiyorsunuz. Peki, sorumluluğunu üstlenebilecek misiniz?

SABAHATTİN
Ben önce onun neden bu duruma düştüğünü anlamanızı istiyorum.

İkinci örnek, seyirciyi doğrudan çatışmanın içine sokar.

B. Sahneden erken çıkma

Sahnenin anlatmak istediği dramatik anlam ortaya çıktığında, gereksiz konuşmaları ve hareketleri göstermeden sahneyi bitirmektir.

Örneğin müdür, Sabahattin'in anlattıklarından etkilenir ve dosyayı yeniden incelemeye karar verir.

SABAHATTİN
Bir çocuğun geleceği için bir kez daha düşünmenizi istiyorum.

Müdür dosyayı yeniden açar.

KESME:

Müdürün dosyayı yeniden açması, sahnenin dramatik sonucunu gösterir. Sonrasında uzun bir vedalaşma veya gereksiz açıklama yapmak zorunda değiliz.

Burada iki önemli kuralı hatırlayalım:

• Sahneye geç gir: Seyirciyi asıl olayın yakınına getir.
• Sahneden erken çık: Dramatik etki tamamlandığında dur.

Bunlar olayları eksik anlatmak değil, anlatımı yoğunlaştırmaktır.

8. Bir sahneyi oluşturmanın pratik yöntemi

Bir sahne yazmaya başlamadan önce şu altı soruyu sorabiliriz:

Soru	Açıklaması
Nerede?	Mekân
Ne zaman?	Zaman
Kim?	Karakterler
Ne istiyor?	Sahne hedefi
Neye takılıyor?	Çatışma
Ne değişiyor?	Sahnenin sonucu

Bu altı sorunun cevabı, sahnenin iskeletini oluşturur.

9. Ders uygulaması — Bir sahneyi birlikte çözümleyelim

Şimdi öğrendiklerimizi küçük bir uygulamayla pekiştirelim.

Aşağıdaki sahne, senaryo yazımını öğretmek amacıyla hazırlanmış örnek bir sahnedir; sizin hayatınızda yaşanmış bir olay olduğu iddiasını taşımaz.

ÖRNEK SAHNE

İÇ – ESKİ OKULUN ÖĞRETMENLER ODASI – GÜNDÜZ

Emekli öğretmen Sabahattin, yıllar sonra eski okulunu ziyaret eder. Öğretmenler odasında genç bir öğretmenle karşılaşır.

GENÇ ÖĞRETMEN

Hocam, bazen ne yaparsam yapayım öğrencilerime ulaşamadığımı düşünüyorum. Acaba öğretmenlikte başarılı olabilecek miyim?

SABAHATTİN

Öğretmenlikte her öğrencinin gönlüne aynı kapıdan girilmez.

GENÇ ÖĞRETMEN

Ya kapıyı hiç açmazlarsa?

Sabahattin bir süre genç öğretmene bakar.

SABAHATTİN

O zaman başka bir kapı ararsın. Yeter ki vazgeçme.

Genç öğretmen başını önüne eğer, sonra yeniden Sabahattin'e bakar.

GENÇ ÖĞRETMEN

Teşekkür ederim hocam. Biraz daha sabretmeye karar verdim.

Uygulama soruları

0/5 yanıtlandı

1. Bu sahnenin temel amacı nedir?

A) Sabahattin'in okula nasıl geldiğini anlatmak

B) Genç öğretmenin mesleki kaygısını ve Sabahattin'in yaklaşımını göstermek

C) Okulun fiziksel özelliklerini tanıtmak

D) İki karakterin geçmişini ayrıntılı anlatmak

2. Genç öğretmenin sahnedeki hedefi nedir?

A) Okuldan ayrılmak

B) Sabahattin'e geçmişini anlatmak

C) Mesleki kaygısına bir cevap ve yol bulmak

D) Sabahattin'i okulda tutmak

3. Sahnedeki temel çatışma hangisidir?

A) Genç öğretmenin mesleki umutsuzluğu ile çözüm arayışı

B) İki öğretmenin birbirine düşman olması

C) Okulun kapanma tehlikesi

D) Sabahattin'in okula girmek istememesi

4. Sahnenin sonunda ne değişiyor?

A) Okulun adı değişiyor

B) Genç öğretmenin bakış açısı ve kararı değişiyor

C) Sabahattin öğretmenliğe geri dönüyor

D) İki karakter birbirini tanımıyor

5. Sahne nerede bitmelidir?

A) Genç öğretmen okula gelmeden önce

B) Sabahattin'in okula girişini anlattıktan sonra

C) Genç öğretmenin kararını açıkladığı andaD) İki karakter uzun uzun vedalaştıktan sonra

Yanıtlarımı değerlendir

10. Dersin özeti

Bugün öğrendiğimiz temel ilkeleri bir kez daha hatırlayalım:

• Sahne, senaryonun dramatik birimidir.
• Her sahnenin bir amacı ve mümkünse belirgin bir hedefi olmalıdır.
• Hedefin önünde bir çatışma bulunmalıdır.
• Sahne içinde bir değişim yaşanmalıdır.
• Sahne, dramatik olayın başladığı yerde başlamalı ve işlevi tamamlandığında bitmelidir.
• Gereksiz hazırlıkları atarak sahneye geç girmeli, gereksiz devamları atarak sahneden erken çıkmalıyız.

Ders 13'ün ana düşüncesi:

Bir sahne yalnızca bir olayın gösterildiği yer değildir. Karakterin bir şey istediği, bir engelle karşılaştığı ve bu karşılaşmanın sonunda bir şeylerin değiştiği yerdir.

Uygulama sorularını acele etmeden cevaplayabilirsiniz. Cevaplarınızı birlikte değerlendirdikten sonra, isterseniz Sabahattin'in gerçek yaşam öyküsünden seçilecek bir anıyı sahneye dönüştürme çalışmasına geçeriz.

*

1.   B) Genç öğretmenin mesleki kaygısını ve Sabahattin'in yaklaşımını göstermek

2.   C) Mesleki kaygısına bir cevap ve yol bulmak

3.   A) Genç öğretmenin mesleki umutsuzluğu ile çözüm arayışı

4.   B) Genç öğretmenin bakış açısı ve kararı değişiyor

5.   C) Genç öğretmenin kararını açıkladığı anda

*

Tebrik ederim! Beş sorunun beşini de doğru cevapladınız.

5 / 5 — Tam başarı

Şimdi cevaplarınızı kısaca değerlendirelim.

Soru	Cevabınız	Değerlendirme
1. Sahnenin amacı	B	Doğru
2. Sahne hedefi	C	Doğru
3. Sahnedeki çatışma	A	Doğru
4. Sahne içindeki değişim	B	Doğru
5. Sahnenin bitişi	C	Doğru

Özellikle dikkatimi çeken nokta

Dördüncü ve beşinci sorulardaki cevaplarınız, sahnenin dramatik mantığını kavradığınızı gösteriyor.

Genç öğretmen sahneye kaygılı ve kararsız giriyor. Sabahattin'in sözleriyle yeni bir bakış açısı kazanıyor ve sabretmeye karar veriyor.

Yani:

• Başlangıç: Kaygı ve umutsuzluk.
• Çatışma: Mesleki güçlükler karşısında çözüm arayışı.
• Değişim: Yeni bir bakış açısı kazanma.
• Bitiş: Sabretme kararı.

Bu, etkili bir sahnenin temel yapısıdır.

13. ders tamamlandı.

Bugün önemli bir aşamayı geçtik. Artık bir anıyı okurken yalnızca Ne olmuş? diye değil, şu sorularla da değerlendirebilirsiniz:

• Bu sahnede kim ne istiyor?
• Önündeki engel ne?
• Sahne boyunca ne değişiyor?
• Sahne nerede başlamalı ve nerede bitmeli?

Bunlar, gerçek yaşam öykünüzü senaryo biçimine dönüştürürken çok işimize yarayacak.

Bir sonraki dersimiz: Ders 14 — Sekans nedir? Sahne ile sekans arasındaki farkı ve birden fazla sahnenin nasıl bütünlüklü bir dramatik yapı oluşturduğunu öğreneceğiz.

Çalışmanız için teşekkür ederim. 🌿

*